Blog Image

EU & WBs / Albania Energy Education

Presentation of Albanian Centre for Energy Regulation and Conservation - ACERC

Acerc is a think tank centre with focus in Albania energy market and its integration on Regional & Iem. The Acerc mission aim to provide a qualified contribution to the promotion of the liberalization and the effective integration as well as the efficient use of energy resources.
The main activities profiles briefly consists in the release reports, articles and periodicals. In cooperation also with our partners the offering of the activities that support capacity building of market actors, such as national and regional seminars, trainings and conferences. Initiatives completed by advocating in the energy sector to promote a forum called in Albanian School of Regulation.
For more visit us at the Official Website of Acerc | Albanian Energy Market - AEM Group in LinkedIn

Integration of renewable energy solutions in the Mediterranean electricity markets, Advanced Training Course Milan, 23rd November – 4th December 2015 2nd Edition

AEED Updates August 2015 Posted on Tue, September 01, 2015 23:19:02

Call for application

“Integration of renewable energy solutions in the
Mediterranean electricity markets”

Advanced Training Course
Milan, 23rd November – 4th December 2015
2nd Edition


RES4MED, in partnership
with Enel Foundation and in collaboration with Politecnico
di Milan
, with the patronage ofUnion for the Mediterranean,
organizes the two weeks advanced training course “Integration of
renewable energy solutions in the Mediterranean electricity markets”

The training aims
at providing participants with a set of technical, economical and regulatory
tools to assess the most appropriate solutions in different energy contexts for
an efficient and effective integration of renewables in the electricity market,
while favoring the setting up of an international network of experts.

The course is
addressed primarily to middle managers with an appropriate seniority selected
among public institutions, energy companies, energy centers, universities and
research agencies operating in the Southern and Eastern Mediterranean

The course will be
held in English, therefore a good knowledge of such language is required.

Target audience

25 middle managers coming from the
following Southern and Eastern Mediterranean countries (SEMCs):
Algeria, Egypt, Jordan, Lebanon, Libya, Morocco, Tunisia and Turkey. Places are
available for open registration. The full scholarship is limited to 20
attendees from SEMCs
, for which the organizers will cover travel and
accommodation costs as well. Additional 5 SEMCs middle managers can join the
training course thanks to free tuition fee (admitted
participants will have to cover travel and accommodation costs)

10 Ph.D. students and Researchers from Italian
free tuition fee, participants will have to cover
travel and accommodation costs

15 professionals from RES4MED shareholders

RES4MED promotes a
balanced gender mix in selection of participants therefore high significance is
given to the attendance of women.


Reserved to


Full scholarship

20 SEMCs middle

accommodation, board, transportation, lectures, laboratories and power plant

Free tuition fee

10 Ph.D. and researchers from Italian universities

5 SEMCs middle managers

laboratories and power plant visits (including transportation)

procedure and screening of candidates

Middle managers from SEMCs (Algeria, Egypt, Jordan,
Lebanon, Libya, Morocco, Tunisia and Turkey)

Middle managers
from public institutions, national authorities, energy companies, energy and
implementing agencies, research institutes, TSOs, DSOs, research institutions
and civil society organizations with a seniority between three and six years in
the energy field and good knowledge of English.

A Selection
is set up for over-seeing the process and for final
selection of SEMCs candidates.
The evaluation of applicants will be completed on the basis

Registration form properly completed,
compulsory (alternatively please fill the Registration Form model in word the
Documents section of this web page)

Curriculum Vitae, compulsory (.doc or .pdf,
sent to

Motivation Letter, compulsory (.doc or .pdf,
sent to

In addition, it
will be positively evaluated the attachment of maximum two letters of

Relevant dates for SEMCs participants

Submission deadline: within 4th September

Notification of admitted attendees: within 23rd of

Confirmation of the applicants: within 2nd of

After the Selection
official approval, RES4MED will notify an e-mail confirming
the participation in the course to admitted participants, by the 23rd of
September. Selected applicants will have to confirm by the 2nd of October
their attendance

Ph.D. students and Researchers from Italian

Politecnico di Milano are responsible for over-seeing the Ph.D. students and
Researchers application process and for final selection of candidates. After the
evaluation has been completed on the basis of CV and Motivation Letter, RES4MED
will notify an e-mail confirming the participation in the course to admitted
participants, by the 16th October. Selected applicants will have to
confirm by the 31th October their attendance.

The evaluation of
applicants will be completed on the basis of:

Registration form properly completed,
compulsory (alternatively please download and fill the Registration Form model
in the Documents section of this web page)

Curriculum Vitae, compulsory (.doc or .pdf,
sent to

Motivation Letter, compulsory (.doc or .pdf,
format, sent to

In addition, it
will be positively evaluated the attachment of maximum two letters of

Relevant dates for Ph.D. students and Researchers from Italian

Submission deadline: within 2nd October

Notification of admitted attendees: within 16th October

Confirmation of the applicants: within 31th October


The course
foresees in the first week lectures on the main technical, regulatory and
financial features given by qualified international and Italian experts,
academics and highly skilled technicians, balanced in the second week with
visits and technical explanations to innovative laboratories and at renewable
power plants. The training is structured to favor the exchange of experiences
among participants by means of their direct involvement through fruitful
interaction in group study activities and guided technical visits at renewable
energy power plants and innovative laboratories. The Advanced Training Course
encourages participants to explore multidisciplinary approaches covering
technical, economic and regulatory topics integrating for each topic:

the theoretical and academic session

the market perspective and industrial view

Duration and

The training
course will last two working weeks (November 23rd – December 4th, 2015)
and will be held in an equipped lecture room at the Politecnico di Milano, Bovisa

A certificate of
attendance will be released by RES4MED and Enel Foundation at the end of the

All the documents
requested for registration need to be provided in English.

For any
clarification needed please contact: Felice Basile (+39 06 8552236) or send an
e-mail to:

Energy Statistics Course, 12-16 October 2015, Last updated: 29 January 2015

AEED Updates August 2015 Posted on Fri, August 28, 2015 22:19:34

Theme Energy Statistics
Title IEA Energy Statistics Course
Dates 12-16 October 2015
Venue IEA, Paris, France
Language English (no interpretation available)
Deadline The application deadline is 30 August 2015
Participating countries This course is open to both member and non-member countries

This course is designed mainly for the needs of non-IEA member countries. Its objective is to provide them with the methods and tools to develop and maintain complete and accurate energy datasets and national energy balances.

Registration to this course is by an open application – subject to availability of places and the following selection criteria:

  • Professional background: priority will be given to applicants working in energy statistics, general statistics, and energy analysis
  • Sending institution: priority will be given to applicants from the national statistics authority, energy ministry, national energy agency, large energy sector companies
  • Country of residence: priority will be given to non-IEA member countries, up to two participants per country; the IEA will accept more than two participants from the same country if there are available places

A good level of English language is required in order to benefit from the course.

The application deadline is 30 August 2015.

Fees, costs and financial assistance

This course is FREE to attend.
Participants must cover their own travel and accommodation costs.

Cost guidance (in Euros):
Applicants need to consider the following guidance on costs (both if they are funding themselves or applying for financial assistance).

  • Visa (for France): Euro 60 (may vary by issuing embassy)
  • Return travel (by air): prices vary considerably by airline and season, but if booked early, economy return air fares can be found for as low as:
    • North Africa/Eastern Europe: Euro 300
    • Middle East/Caucasus/Central Asia/Central Africa: Euro 500
    • Rest of Asia/Southern Africa/Central America: Euro 1,000
    • South America/Oceania: Euro 2,000
  • Accommodation in Paris: reasonable single rooms can be found for Euro100 (early reservation is required)
  • Food: Euro 30 – Euro 40 per day
  • Miscellaneous: an allowance needs to be made for any additional expenses such as public transport in Paris, telephone calls, emergency cash, etc.
Contact For specific inquiries about this course contact:
Group size 30 people
Course Programme (summary)


  • Registration
  • Opening Session – Welcomes & introductions
  • Overview of IEA Energy Statistics
  • Lunch
  • Challenges in national energy data collection
  • Coal Statistics:
    • Methodology and questionnaire
    • Practical exercises


  • Oil statistics (annual and monthly):
    • Methodology and questionnaire
    • Practical exercises
  • Lunch
  • Gas statistics (annual and monthly):
    • Methodology and questionnaire
    • Practical exercises


  • Renewable statistics:
    • Methodology and questionnaire
    • Practical exercises
  • Easy access to IEA statistics
  • Lunch
  • Electricity and heat statistics:
    • Methodology and questionnaire
    • Practical exercises
  • Checks and consistency in energy statistics


  • IEA databases and tools
  • Energy balances
  • Lunch
  • Tracking energy prices


  • Preparing estimates of carbon dioxide (CO2) emissions
  • Introduction to the development of energy indicators
  • Indroduction to the manual on statistics for energy efficiency indicators
  • Lunch
  • Discussion and conclusions
  • Close-out proceeding

Last updated: 29 January 2015

CACM implementation: ENTSO-E consults on capacity calculation regions, Workshop on 14 September 24 August 2015

AEED Updates August 2015 Posted on Mon, August 24, 2015 20:44:45

CACM implementation: ENTSO-E consults on capacity calculation regions until 24 September and holds a public workshop on 14 September
As part of the implementation of the capacity calculation and congestion management (CACM) Guideline, ENTSO-E is asking for comments on the determination of the capacity calculation regions. A public workshop will take place on 14 September in Brussels to discuss the capacity calculation regions and help stakeholders answer the public consultation.

Entered into force on 14 August, the first common European rules on capacity calculation and congestion management now need to be put into practice. CACM rules set the functioning of the cross-border day-ahead and intraday market in the EU and concretely mean €4 billion saved each year on electricity bills. The definition of capacity calculation regions is the first step towards the implementation of the CACM guideline.

ENTSO-E and TSOs propose 11 capacity calculation regions in Europe, each region corresponding to a geographical area in which coordinated capacity calculation is applied.

>>Access the consultation on Capacity Calculation Regions (CCR) until 24 September
>>Register to the workshop on 14 September in Brussels on the CCR consultation

Kuadri Normative Ekonomike dhe Tregu Energjetikë, Publikuar: Dr. Lorenc Gordani | E Enjte, 20 Gusht 2015

AEED Updates August 2015 Posted on Thu, August 20, 2015 10:43:28

Kuadri Normative Ekonomike dhe Tregu Energjetikë

Pjese e Drejtimit Studimore mbi te Drejtën Ekonomike te Tregut Energjetikë

Publikuar: Dr. Lorenc Gordani | E Enjte, 20 Gusht 2015

Fakultete: Juridik / Shkenca Politike / Ekonomike / Inxhinierike

Niveli: Bachelor dhe Master

Orë mësimi: Në auditor 90 (60 + 30)

Gjuha: Ne Shqip, Anglisht, Italisht, etj.


Lënda do të këtë për objekt gjithëpërfshirës rregullimin e tregut energjetikë në perspektivën e integrimit evropian. Aktualisht, reforma që ka përfshirë sektorin energjetikë, korrespondon me angazhimin për krijimin e një tregu të energjisë plotësisht të hapur dhe ndërlidhur nëpërmjet dinamikave konkurrente. Proces që tanimë përbën realitetin në nivele rajonal dhe po sjellë eliminimi e të gjitha barrierave si dhe operimin me mekanizma të njësuar në të gjitha tregjet energjetikë nën parashikimin e integrimit të plotë ndërrajonalë për vendet e BE-së dhe nga 2018 për Shqipërinë në kuadër të EnCT.

Evoluim që bënë të domosdoshme dhe njëkohësisht te pashmangshme nevojën për njohje dhe të kuptuar të tregjeve të rregulluar dhe operimin nëpërmjet profileve telemaktike për shfrytëzim e plotë nëpërmjet një qasje tekniko-normative ndërdisiplinore me vokacion të aplikuar. Në mbështetje të filozofisë mbi avantazhet e konkurrueshmërisë së tregut dhe nevojën për studime dhe profilizime mësimdhënëse të avancuar, kjo lënde vjen si pikënisja e përbashkët më e mirë për aktivizimin e interesit akademike në shërbimin publike në përputhje me të gjithëpranishmin interesi për rritje dhe zhvillim ekonomikë të konsoliduar e të qëndrueshëm.


Për sa më sipër dhe në përputhje me target-et e përgjithshme të këtij kursi për të ndihmuar të kuptuarin e funksionimit të tregjeve të liberalizuar dhe mekanizmave të posaçëm që drejtojnë “tregjet e rregulluara” ku bënë pjese dhe ai energjetikë:

– Për një kuadër të thelluar do të niset me përshkrimin historik të formave të ndryshme të ndërhyrjes publike në ekonomi. Më tej kujdes do t’i kushtohet rolit të institucioneve dhe normativës komunitare dhe rregullimit ligjore pas viteve ‘90, përmes tre ndërhyrjeve me të cilat merre zhvillim liberalizimi progresive i sektorit energjetikë drejt inkuadrimit në një treg plotësisht konkurrente.

– Në këtë kuadër, objektin specifike të lëndës do ta përbëjë disiplina dhe instrumentet e nevojshëm që lejojnë të kuptuarin e impakteve të proceseve integruese në sektorin energjetikë Shqiptarë. Objektivë që do të arrihet duke sintetizuar në një strukturë të evoluar kuadrin kompleks dhe karakteristikat heterogjene që ndërveprojnë nëpërmjet krahasimit të dy modeleve klasikë par excellence siç është ai angleze kundrejt atij te Evropës veriore, si dhe ndikimin efektiv të acquis-it te BE-se në procesin legjislative të brendshëm nëpërmjet modeleve më tipike të shfaqjes si ai i kuadrit normative italiane, përveçse studimit të tendencave konvergjente harmonizuese në zhvillim në disa nga vendet më përfaqësues të BE-së dhe zhvillimet e njëkohshme të pjesëmarrësve në të ashtuquajturin tregun e 8-të rajonal ose EnC SEE.

– Në këtë kuadër tiparet më përcaktuese të liberalizimit të kontekstit shqiptare që analizohen në veçanti në mënyre të thelluar janë shkalla e unbundling, niveli i hapjes së siguruar ndërmjet së drejtës për hyrje në rrjet të palëve të treta (TPA) dhe njohjen e statusit të konsumatorëve të kualifikuar si dhe të drejtës për switching, menaxhimin e kongjestioneve dhe alokimin e kapaciteteve, funksionet dhe pavarësia e NRA-ve, zbatimi i detyrimeve të shërbimit publik, shkalla e zhvillimit të tregut të brendshëm si dhe integrimi në nismat mbi tregjet e përbashkët rajonale dhe evoluimi i projektit kuadër të NWE DA.

– Ndërtim që mundëson formimin e një opinioni të mirë argumentuar mbi problemet më të fundit që kanë shënuar sektorin energjetikë Shqiptarë. Njohje që konsiderohet e qenësishme për shfrytëzimin e të gjitha kapaciteteve të tregut si dhe për plotësimin e mëtejshëm të vetë procesit integrues të BE-së. Profile që bëjnë të nevojshëm përmbylljen me përvetësimin e instrumenteve aktuale të operimit në bursat energjetike dhe ato të shërbimeve financiare, duke përcjelle dhe aftësimin për të kuptuar principet e operimit në kuadër të procesit të liberalizimit dhe mbështetjen e hyrjes së aktoreve të rijnë me shtrirje të njëkohshëm në nivele kombëtarë e rajonal si dhe më gjerë në të gjithë BE-në.

– Pikëmbërritje e cila ndihmon për të sintetizuar në mënyre gjithëpërfshirëse të kuptuarin e një reformë objektivisht komplekse dhe në mënyrë të pashmangshme subjekt të rimodelimeve me impaktë jo pak të rëndësishëm ekonomik, veçanërisht për vendet me pak tradite te gjatë në governace institucionale dhe financiare (siç dëshmohet nga përvoja falimentare e ČEZ në Shqipëri), si dhe nevojën urgjente të një përqasje me strategji të integruar dhe të moduluar të “trazitimit” nga një treg i përqendruar në atë të rregulluar me dinamika konkurrenciale të efektshme.

Për sa me sipër programi i mësimdhënës ndërtohet me leksione frontale, seminare e diskutime të cila do të ndërthuren dhe pasurohen me raste studimore të marrë nga realiteti shqiptarë, ai i vendeve direkt të interesit ose ato që shënojnë tendencat më të fundit në kuadrin Evropianë. Për këtë gjatë zhvillimit të kursit, aktiviteti didaktik do të pasurohet me ndërthurje eksperiencash që do vijnë nga pjesëmarrja e eksperteve kombëtarë dhe ndërkombëtarë të fushës së drejtës publike ekonomike, asaj rregullatore dhe në veçanti energjetike.



Tema I – Inkuadrimi teorik i kuadrit të parareformës së sektorit energjetikë.

1. Inkuadrimi teorik i së drejtës publike ekonomike.

2. Fillesat e organizimit të sektorit energjetike në Evropë.

3. Profili historik i zhvillimit të ndërhyrjes publike në shërbimet energjetikë.

4. Ndërtimi i kuadrit të shërbimeve publike energjetikë dhe i tregjeve të rregulluara.

5. Inkuadrimi i sektorit energjetikë si një shërbim publik.

6. Perspektiva praktike e pronësisë publike dhe e shtetëzimeve.

7. Specifikat e nacionalizimit të sektorit energjetik në Evropën Perëndimore dhe Lindore.


Tema II – Principet themelore në Traktatet e Komunitetit Evropian

1. Faza e parë e avancimit dhe miratimi në mënyrë derivate të rregullave specifike.

2. Konceptimi i energjisë elektrike si mall dhe shërbim.

3. Instaurimi i periudhës së dytë dhe “inkuadrimi” ndaj rregullave të konkurrencës për kategoritë e shërbimeve të interesit të përgjithshëm ekonomik.

Tema III – Shfaqja e formave të liberalizimi të sektorit energjetikë

1. Fillesat në vendet e Amerikës Latine dhe shtetet e ndryshme të SHBA-së.

2. Format e hershme në Britaninë e Madhe dhe në vendet e para evropiane.

3. Analiza teorike e perceptimit të monopoleve natyrore.

4. Vëmendja në rritje e organeve komunitare përgjatë viteve 1980-90.

5. Dy direktivat e ‘90 për transparencën e çmimeve dhe mundësinë e tranzitimit në rrjetet ndërkombëtare.

Tema IV – Transformimet e paradigmës së ndërhyrje publike në sektorin energjetike

1. Modeli i shoqërive tregtare me kapital publik.

2. Arsyet e domosdoshmërisë së pjesëmarrjes private.

3. Teoritë rregullatore të kalimit nga shteti monopolist në atë rregullatorë si dhe krahasimi i modeleve.

4. Konceptimi kompanive vertikalisht të integruar.

5. Krijimi i autoriteteve administrative të pavarura dhe karakteristikat e tyre.

6. Konkurrenca në gjenerim, në tregtimin me shumice dhe atë me pakicë.

7. Principet e price cap në sistemin monopolistë.


Tema V – Adoptimi i direktivave 96/92/CE dhe 98/30/CE.

1. Afirmimi i paradigmës mbi konkurrencën në marrëdhëniet ekonomike dhe menaxhimin e shërbimeve publike.

2. Ndarja kontabël e menaxhimit dhe e infrastrukturës nga prodhimi dhe furnizimi.

3. Njohja e së drejtës së hyrjes në rrjetit të palëve të treta.

4. Forcimi i pavarësisë së autoriteteve administrative.

5. Hapja e tregut me shumicë dhe e furnizimit të lirë për konsumatorët e mëdhenj.

Tema VI – Eksperiencat e para të liberalizimit.

1. Eksperiencat që i paraprinë miratimit të paketës së parë të energjisë: modeli angleze, norvegjezë.

2. Modeli i njëkohshëm spanjollë.

3. Implementimi në kuadrin normative italian të paktës së parë: adoptimi i dekreti Bersani 79/1999 dhe dekreti Letta 164/2000.

4. Kalimi përtej kufirit minimale të planifikuar nga ndërhyrjet e BE-së.

5. Hapja drejt kapitaleve private të “kolosëve publike”.

Tema VII – Problemet e lidhura me rregullimet e sektorëve strategjike.

1. Fenomeni i ndërhyrjes ligjore, liberalizimet dhe privatizimet.

2. Disiplina e konkurrencës efecientë të tregut.

3. Tregjet jo kompletë, informacion asimetrik, kriza dhe ciklet ekonomike, fenomeni i falimentimeve të tregjeve.

4. Sektori publik në një ekonomi mikse dhe shërbimet e rëndësisë strategjike.

5. Disiplina speciale e sektorëve të veçante: nga ato me shtrirje lokale në ato kombëtare.

6. Paradigma e shërbimeve universale.

7. Disiplina e përgjithshme e ndalimit të përqendrimeve, marrëveshjeve dhe abuzimit me pozicionin dominues.

8. Politikat komunitare në mbrojtje të konsumatorëve.


Tema VIII – Transformimet politike dhe institucionale në Shqipëri.

1. Përshkrim mbi kuadrin e së drejtës publike ekonomike.

2. Transformimet e thella të sektorit energjetik shqiptarë: nevoja për liberalizim dhe fillimi i tkurrjes së sektorit publik nga profilet e kuadrin energjetikë si dhe mundësitë që krijohen nga bashkëpunimi ndërinstitucionalë.

3. Memorandumi i Mirëkuptimit të Athinës i 15 nëntor 2002, për integrimin e sektorit energjetik shqiptarë në tregun rajonalë të energjisë të Evropës Jug-Lindore.

4. Sinkronizimi me rrjetin UCTE.

Tema IX – Miratimi i kuadrit të ri normativ më 2003.

1. Ligji për sektorin e energjisë elektrike dhe strategjia kombëtare.

2. Projektimi drejt një zhvillim të plotë të një tregu performues.

3. Proceset integruese evropiane dhe zbatimi i acquis në legjislacionin kombëtar.

4. Liberalizimi dhe profilet e strukturuara të tregut me shumicë dhe pakicë.

5. Integrimi në iniciativat rajonale.

6. Mekanizmat e vendosjes së çmimeve dhe tarifave në konsideratë të cilësisë së shërbimit.

7. Plotësimi i integrimit të tregjeve dhe ndërlidhja ndërmjet vendeve fqinje.


Tema X – Miratim i paketës së dytë të energjisë në nivel evropian.

1. Direktiva 2003/54/CE dhe Direktiva 2003/55/CE.

2. Rregulloret e transportit mbi liberalizimin tërësisht të sektorit.

3. Hapja e plotë e tregut edhe nga ana e kërkesës për të dy sektorët, duke filluar me konsumatorët industriale nga 1° korrik 2004.

4. Kompletimi për të gjithë konsumatorët nga 1 korrik 2007.

Tema XI – Vijimi i reformave për Shqipërinë.

1. Nënshkrimi i Traktatit 2006/500/CE më 29 maj 2006 dhe angazhimi për adoptimin e acquis evropiane për energjinë.

2. Liberalizimi i tregut të energjisë për konsumatorët e mëdhenj nga 2008 dhe hapja e plotë për të gjithë konsumatorët deri në vitin 2015.

3. Ligji 9946/2008 për sektorin e gazit natyror.

4. Masat e tjera të interesit në implementim e Ligji 9072/2003.

5. VKM e 19 mars 2008 n. 338 mbi modelin e tregut elektrik në Shqipëri.


Tema XII – Hyrja në fuqi e paketës së tretë.

1. Ndërhyrja për të korrigjuar praktikat në kundërshtim me tregun (19 shtator 2007).

2. Marrëveshja politike në Këshillin e janarit te 2009 për hyrjen në fuqi të paketës se tretë.

3. Përmbajta e dy Direktivave dhe tre Rregulloreve.

4. Mundësia midis tre zgjidhjeve për rrjetet e transmetimit për shtetet anëtare.

Tema XIII – Afati i implementimit të plotë të tregut të integruar.

1. Vendimi i Këshillit Evropiane të 4 shkurtit 2011 për realizimit e plotë të tregut të brendshëm deri në vitin 2014.

2. Marrja e angazhimit të ENCT për adoptimin brenda vitit 2015 të Paketës së tretë për energjinë të BE-së.

3. Përmbajta për Shqipërinë e vendimit të 6 Tetor 2011 në kuadër të EnCT.

4. Zhvillimet e interesit në vendet anëtare të tregut rajonale të 8-të.


Tema XIV – Masat e implementimit te acquis lidhur me hapjen e plotë të tregut.

1. Instaurimi i zyrës për zhvillimet e ankandeve të përbashkët në Evropën Jug-Lindore (SEE CAO).

2. Përpjekjet në sektorin e gazit: përgatitja e kuadrit ligjor që lidhet me projektin TAP dhe Unazën e Gazit.

3. Intensifikimi i burime të brendshme me ndërtimin e HEC të reja dhe centraleve eolike me anë të formulave koncesionare.

4. Interesi i shprehur nga investitorët e huaj dhe fenomeni i zvarritjeve të projekteve.

5. Rritja e kapaciteteve në transportin e tensionit të lartë.


Tema XV – Funksionimi i bursës energjetike.

1. Modelet e bursave të energjisë: market pool dhe power exchange.

2. Hyrja në funksion sipas meritës ose kostos margjinale. Zgjedhja e kohës së prodhimit.

3. Limitet që rrjedhin nga rrjetet. Llogaritjet për çmimet spot ose modulare.

4. Tregu i kontratave Forward (bilaterale, OTC), tregu i ditës përpara, tregu ndër-ditor, tregu i axhustimeve, tregu i shërbimeve të dispeçerimit (rezervës, modulimit, etj.), tregu i kapaciteteve, tregu i produkteve financiare, derivate.

5. Regjistrimi në platformat e konti energjisë.

Tema XVI – Forma e organizimit për tregun shqiptarë të energjisë.

1. Inkuadrimi në modelin rajonal të ENCT.

2. Interesi për formë teorike ose transitore.

3. Modeli definitive në projektim Europe-wide single price coupling.

4. Zgjidhja e PCR për integrimit të plotë në një treg të vetëm.

5. Modeli target i BE-në për shkëmbim në Capacity Allocation and Congestion Management – CACM.

6. Market Coupling me dhe pa kapacitete interkoneksioni (roli i ENTSO-VE).


Tema XVII – Përcaktimi konkurrent i çmimeve.

1. Konceptimi historik i çmimeve në teori.

2. Elasticiteti i kërkesës: Peak dhe off peak pricing.

3. Çmimi margjinalë dhe çmimi mesatar.

4. Investimet mbi kërkesën. Barrierat e çmimeve eficiente.

5. Pagesat në tregjet pool, sipas Market clearing price – MCP dhe Pay as Bid – PaB.

6. Tipologjitë e gjenerimit: optimizmi. Dominimi në treg. Çmimet e tregut.

7. Kosto implicite dhe ato të rezervës. Ekuilibri i tregut.

8. Rasti i centraleve hidroelektrike: strategjia e çmimeve.

Tema XVIII – Kostot e përgjithshme të sistemit.

1. Konflikti i incentivëve.

2. Roli dhe efekti i humbjeve. Studim i rasti Cez.

3. Zgjedhja optimale e investimeve. Kthimi i investimeve në praktike.

4. Operatorët e rinj në tregun energjetikë dhe atë të gazit. Kriteret për zgjedhjen e furnizuesit.

5. Klientët në tregun e lirë. Përbërja e zërave të faturës.

6. Produktet financiarë të tregut energjetikë: kontratat fizike dhe kontrata e diferencave.

7. Kontratat swap, vanilla swap, caps e floors.


Tema XIX – Nevoja ndërtimit të kushteve paraprake të konkurrencës.

1. Funksionimi i tregut kombëtare në një mjedis konkurrues.

2. Ndërveprimi në një treg të integruar nën-rajonal apo rajonale.

3. Kalimi në tregun e integruar evropianë.

4. Integrimi dhe kalimi për çdo vend anëtar të ENCT nga marrëveshjet dypalëshe në ankandet eksplicite në sistemin e ankandeve implicite.

Hapja e plotë e tregut të brendshëm deri në vitin 2018.

Tema XX – Modeli EU CACM.

1. Mekanizmi që lidhet me rrjetet e transportit dhe alokimin e kapaciteteve të menaxhimit të mbivendosjeve.

2. Kostot për kongjestionet.

3. Konvergimi drejt një modeli të bashkërenduar për kompletimin e tregut të brendshëm.

4. Operimi nga qershor 2013 të SEE CAO, për koordinimin e ankandeve për EJL.

5. Roli i linja të transmetimit dhe caktimi i rentës.

6. Opsionet mbi investimet dhe marrja e vendimeve.

Tema XXI – Zhvillimet e ardhshëm në tregun e 8-të.

1. Platforma e detyrimet që do të duhen të ndërmerren nga çdo treg kombëtar përfshire edhe Shqipërinë në kuadër të ENCT.

2. Angazhimet për të përmbyllur implementimin e legjislacionit të BE-së brenda vitit 2015.

3. Periudha e parës deri më 31 dhjetor 2012: nevoja për njohje (ose përmisime të përkufizimit) të statusit të klientit të kualifikuar dhe metodologjitë për llogaritjen e tarifave.

Tema XXII – Raundi definitive i masave fillimisht parapare brenda 31 korrik 2013.

1. Nxjerrja jashtë kuadrit të çmimeve të rregulluara të gjithë konsumatorëve të kualifikuar.

2. Pasqyrimi dhe përfshirja e të gjitha shpenzimeve në tarifën finale.

3. Ndërtimi i një kuadri mbi konsumatorët në nevoje që parashikon zhvendosjen e skemës së ndihmës nga sektori i energjisë në sistemin kombëtar të asistencës sociale.

4. Zëvendësimi i kontratat të furnizimit me ngarkesë të plotë me kontratat bazë, dhe reduktimi i vëllimeve nga viti në vit.

5. E drejta e ish-incumbent-it publike (si çdo prodhues) për të shitur energjinë e tepërt (ose te programuar) në tregun kombëtare dhe atë rajonale.

6. Implementimi me përfshirjen ne tregun afat-shkurtër.

Tema XXIII – Krijimi i likuiditetin për tregun DAM.

1. Krijimit i një tregu rajonalë të energjisë nisur nga përmasat e vogla të tregut të brendshëm.

2. Krahasimi me modelet e testuar në shtatë tregjet e referimit te energjisë.

3. Preferenca për qasjen e decentralizuar aktualisht tek modeli CWE dhe atë GB.

4. Përqasjen operative bazë të projektit Europe-wide single price coupling për vendet anëtare të EnCT.


Tema XXIV – Avantazhet e tregut te integruar

1. Rritje e konkurrencës, transparencës, sigurisë, zhvillimit teknologjikë, kujdesit për ambientin, e në kompleks një zhvillim i qëndrueshëm.

2. Incentivët dhe certifikate jeshile. Ndryshimet në mekanizmat ndihmëse.

3. Certifikatat e bardha dhe masat për eficiencë.

4. Normativa evropianë dhe shqiptare mbi reduktimin e konsumit.

5. Tregu i TTE. Protokolli i Kyotos dhe mekanizmat fleksibël.

6. Segmentet e tregut të karbonit dhe plani i masave të Shqipërisë.

7. Tregu i organizuar i certifikatave.

8. Etapat e mirë caktuara të kalimit. Skenarët energjetikë për 2020, 2030 dhe 2050.

Tema XXV – Inkuadrimi i përgjithshëm përmbyllës.

1. Nevoja e zhvillimit të një strategjie të integruar planifikuese.

2. Përthithja e mekanizmave analitik fleksibël të referencës.

3. Proceset e vendimmarrjes operative.

4. Realizimi i plotë i paradigmës së efikasitetit konkurrent.

5. Krijimi i një trait d’union bashkëveprues të commodity view me detyrimet e shërbimit publik në përputhje me interesin e përgjithshëm ekonomik.


Literatura bazë e detyrueshme:

(i) Shënimet e marra gjatë leksioneve dhe të vëna në dispozicion në një faqe internet të dedikuar dhe me ekses për qëllime didaktike.

(ii) Materiale të rekomanduara të vëna në dispozicion në faqen web të dedikuara nga docentit.

(iii) Slide-t të shfaqura dhe të përpunuara nga docenti.

Literatura e rekomanduar:

(i) V. Termini, Energia e istituzioni europee, in L’Unione europea nel XXI secolo, a cura di S. Micossi e G.L. Tosato, Il Mulino, 2008.

(ii) G. Pireddu, Economia dell’energia. I fondamenti, Pavia University Press 2009.

(iii) D. Kirschen, G. Strbac, Fundamentals of power system economics, John Wiley and sons, 2004.

Rezultate e synuara plotësimin e plote te programit didaktik

Pajisje e studentëve me një kuptim të plotë të organizimit të tregjeve të energjisë elektrike të liberalizuar, të parimeve ekonomike që qeverisin funksionimin dhe rregullat që rregullojnë sjelljen e operatorëve. E gjitha do të çoje studentet të kenë bazën teknike juridike dhe ekonomike te kualifikuar për analizën e tregut dhe për të kuptuar zhvillimet e tregjeve te energjisë ne Shqipëri dhe të atij rajonale dhe evropiane.

Përgjatë zhvillimit konkret të kursit do të operohet me objektivat të ndërmjetëm dhe ato finale për te arritur aftësimin e pavarur ne përdorimin e instrumenteve themelore për të operuar në rrethanat e reja të tregut të energjisë. Rezultante finale e së cilës është që t’i transferoj studentëve bagazhin e kapacitete ndërdisiplinore të integruara që aftësojnë të vepruarin në mënyre të pavarur në skenarët dinamike në ndërtim e sipër ne nivel kombëtare e atë më gjerë ndërrajonalë.

Vlerësimi Final

Certifikimi final do te ndiqe ne baze te një metodike vlerësimi e cila bazohet ne kriteret e me poshtme: Niveli i diskutimit në seminare (20%); Provimi i ndërmjetëm (20%); Detyrë kursi: punë në grup ose ese individuale rreth 10000 fjalë (15%); Provimi përfundimtar (45%).